7 Ιουνίου 2001

Από την αρχή της Βαλκανικής κρίσης η ελληνική διπλωματία και εξωτερική πολιτική υϊοθέτησε το δόγμα της "μη-αλλαγής των συνόρων". Είναι γεγονός ότι σαν πρόταση το δόγμα αυτό δεν ευσταθούσε μιας και η ίδρυση ανεξαρτήτων κρατών από το κουφάρι της πρώην Γιουγκοσλαβίας δεν στηρίχθηκε στα προγενέστερα υπάρχοντα σύνορα αλλά στην ανάγκη διατήρησης της όποιας ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ τόσο των εθνικών μειονοτήτων της περιοχής όσο και των της εδαφικής έκτασης των υπό ίδρυση κρατών. Επιπροσθέτως, η ανάγκη διατήρησης αυτής της Ισοροπίας Δυνάμεων (Regional Balance of Power) γέννησε τα δύο πολυεθνικά κράτη της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

Η ίδρυση του δευτέρου κρατιδίου μετά τις αρχικές αντιδράσεις από ελληνικής πλευράς παρουσιάστηκε τόσο από την ελληνική διπλωματία όσο και από διάφορους "αναλυτές" ως ένα από μηχανής θεϊκό "ανάχωμα" απέναντι τόσο στον αλβανικό επεκτατισμό όσο και στον όποιο αντίστοιχο βουλγαρικό ή σερβικό μεγαλοϊδεατισμό. Αυτό το παραμύθι, προβλήθηκε έντεχνα τόσο από το ελληνικό ΥΠΕΞ όσο και από τα ΜΜΕ. Έτσι σήμερα βλέπουμε την πλειοψηφία του ελληνικού λαού να βλέπει με συμπάθεια και σχετική υποστήριξη τις προσπάθειες απεγκλωβισμού του βουλγαροσκοπιανού κρατιδίου από τις τανάλιες των Αλβανών ανταρτών. Όμως, η έως τώρα ύπαρξη και δράση των Αλβανών στον Βαλκανικό χώρο σε συνδιασμό με τα αποτελέσματα της και τις "απειλές" τους για κλιμάκωση της έντασης και εντός των Ελληνικών συνόρων (Τσαμουριά) ουσιαστικά καταρρίπτει και τους δύο άξονες της έως τώρα Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής για τους κάτωθι λόγους.

Αρχικά η δράση των Αλβανών δεν δείχνει να σχετίζεται με τις εξελίξεις στα άλλα μέτωπα. Η δράση τους στο Κόσοβο πολύ δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί επιτυχής. Παρόλα αυτά συνέχισαν νοτιότερα ενώ μεσούσης και αυτής της νέας αναταραχής φαίνονται να καταστρώνουν το επόμενο βήμα τους. Η εντύπωση που μου δημιουργούν οι εν λόγω κινήσεις του αλβανικού στοιχείου είναι ότι στηρίζονται στο τρίπτυχο "Αναταραχή - De Facto Αλλαγή του Status Quo - De Jure Αναγνώριση της υπέρ υμών κατάστασης". Πριν κάποιος γελάσει και μιλήσει περί συνομωσιολογίας, καλό θα ήταν να θυμηθεί το Κυπριακό. 'Αλλωστε η Αλβανία είναι σίγουρα η πιο φιλικά προσκείμενη προς την Τουρκία χώρα και αρκετά πολιτικά της στελέχη έχουν κατα καιρούς εκπαιδευτεί από Tούρκους συναδέλφους τους.

Ένα δεύτερο στοιχείο που αξίζει να παρατηρηθεί είναι το ότι η ύπαρξη ετεροκρατικών και αλλοεθνών "αναχωμάτων" (όπως το βουλγαροσκοπιανό κρατίδιο) στερεί την δυνατότητα πολιτικής έστω εμπλοκής των άμεσα θιγόμενων κρατών. Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα, παγιδευμένη στις συμπληγάδες της "μη-αλλαγής συνόρων" και του "αναχώματος των Σκοπίων" έχει αφήσει ένα πόλεμο μερικά χιλιόμετρα μακριά από τα σύννορα της στα χέρια της διεθνούς διπλωματίας και μόνο. Και ενώ από την εξέλιξη αυτής της κρίσης θα επηρεαστούν ζωτικά πολιτικοοικονομικά συμφέροντα της χώρας μας, είμαστε αναγκασμένοι να λειτουργούμε σαν τα εκτελεστικά όργανα οργανισμών (ΝΑΤΟ) που, πέρα από το γεγονός ότι έχουν στο παρελθόν αποδείξει εμπράκτως την ανικανότητα - ή μήπως εκούσια άρνηση; - να διατηρήσουν τις υπάρχουσες βαλκανικές ισορροπίες, αποτελούν και προπομπούς και συχνά υποστηρικτές της Τουρκικής διπλωματίας στο χώρο.

Σαφώς και κάποιος θα μπορούσε να αντιπροτείνει ότι η Ελλάδα δεν έχει ούτε το στρατιωτικό ούτε το πολιτικο-οικονομικό ειδικό βάρος να επιβάλει τις πολιτικές της. Η απάντηση είναι απλή και χωρίζεται σε δύο σκέλη. Πρώτον, η ελληνική διπλωματία δεν θα λειτουργήσει αναθεωρητικά αλλά αποτρεπτικά. Οι μεγαλύτερες επιθετικές ενέργειες από τον τερματισμό του Β' Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι σήμερα στηρίχτηκαν στο δόγμα της αποτροπής - Βιετνάμ (ΗΠΑ), Κούβα (ΗΠΑ) Υψώματα Γκολάν και Λωρίδα της Γάζας (Ισραήλ), Αφγανιστάν (ΕΣΣΔ), Κύπρος(Τουρκία), Θιβέτ (Κίνα), Γρενάδα (ΗΠΑ), Παναμάς (ΗΠΑ), Ερυθραία (Αιθιοπία) - και άλλα παραδείγματα μικρότερων ή μη στρατιωτικών επιχειρήσεων. Δεύτερον, η Ελλάδα δεν θα δράσει μόνη της. Ένα σχέδιο ενοποίησης της δράσης των βαλκανικών δυνάμεων, πλήν ίσως της Τουρκίας, θα ήταν ο διαμελισμός του βουλγαροσκοπιανού κρατιδίου μεταξύ της Αλβανίας, της Βουλγαρίας και της Σερβίας.

Ένα τέτοιο σενάριο έχει σίγουρα εδαφικά "κέρδη" για Βουλγαρία, Σερβία και Αλβανία. Η χώρα μας όμως αποκομίζει τεράστια πολιτικά ωφέλη. Συγκεκριμένα, λύνεται για πάντα το "Μακεδονικό" και οι εν γένει κίνδυνοι που αυτό εμπεριέχει και που τόσο διακριτικά αποκρύβονται επί της παρούσης. Επίσης, απομονώνεται η τουρκική διπλωματία από τη στιγμή που όλες οι ισχυρές χώρες της Βαλκανικής συνεργάζονται χωρίς την ανάγκη "αστυνόμου". Ακόμα, η Ελλάδα, ως ο εμπνευστής ενός σχεδίου που δεν της αποφέρει εδαφικά οφέλη - θα αναβαθμίσει το ρόλο της τόσο ενώπιων των Δυτικοευρωπαίων και Αμερικανών "συμμάχων" της, μιας και η λύση που θα προτείνει και θα συνεκτελέσει με τις υπόλοιπες βαλκανικές δυνάμεις θα την αναδείξουν σε πόλο συσπείρωσης του χώρου. 'Αμεση απόροια αυτού του ρόλου θα είναι και η δυνατότητα εκμετάλλευσης για την προώθηση των συμφερόντων μας του σλαβοαλβανικού ανταγωνισμού. Μια πολιτική που περιέργως δεν φαίνεται να δραστηριοποιούμε.

Επιπροσθέτως, η κατάληψη εδαφών από τους Αλβανούς που θα συνορεύουν με τη Βουλγαρία εκτός του ότι θα εκτονώσει μέρος των αλυτρωτικών διαθέσεων τους, θα μετατρέψει τη Βουλγαρία στο "ανάχωμα" των Αλβανών. Και η Βουλγαρία δεν είναι τόσο αδύναμη. Τέλος μια συνοριογραμμή που θα περιλαμβάνει Αλβανία (Δυτικά), Ελλάδα (Νότια), Σερβία (Βόρεια) και Βουλγαρία (Ανατολικά) θα είναι ουσιαστικά η πραγματική "μη-αλλαγή συνόρων". Με τη διαφορά ότι αυτά τα σύνορα δεν θα είναι το αποτέλεσμα της ψυχροπολεμικής ισορροπίας τρόμου, αλλά τα de jure αποδεκτά σύνορα των συνορεύοντων κρατών. Και νομίζω ότι τέτοια σύνορα δύσκολα αμφισβητούνται, είτε από εσωτερικούς, είτε από εξωτερικούς εχθρούς ή "συμμάχους".

Και πρωτού κάποιος επικαλεστεί την ανούσια και εν πολλοίς αδικαιολόγητη φοβία της "Μεγάλης Αλβανίας" ή "Μεγάλης Σερβίας" ή "Μεγάλης Βουλγαρίας" τον καλώ να χωρίσει στο χάρτη το κράτος των Βουλγαροσκοπιανών και να κοιτάζει πόσο "μεγάλη" κάνει την κάθε χώρα ο τριμελής ισοσκελής καταμερισμός των εδαφών τους. Επιτέλους, ας αποδείξουμε στον εαυτό μας ότι είμαστε όντως ένα ισχυρό κράτος ικανό να προασπίσει τα συμφέροντα του. Και ειλικρινά δεν καταλαβαίνω γιατί οι "γνωστές" Αλβανία και Βουλγαρία που ποτέ από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και μετά δεν έχουν εγείρει αξιώσεις εναντίων μας είναι μεγαλύτερος κίνδυνος από ένα πολυεθνικό κράτος που διεκδικεί την ιστορία μας και τα βόρεια μας εδάφη. Εκτός και αν θεωρούμε ότι η αλλαγή του επίμαχου άρθρου στο Σύνταγμα της γείτονος χώρας, άλλαξε και τις προθέσεις της εξωτερικής πολιτικής τους.