του Χρήστου Χαρίτου
Πόσες φορές δεν έχουμε όλοι αναφερθεί στην Ελληνικότητα της Κύπρου και στην εισβολή του Αττίλα; Όσα όμως και εάν έχουμε διαβάσει και ακούσει, δεν είναι τίποτα μπροστά σε μία απλή επίσκεψη στην Κύπρο. Η Κύπρος είναι η ζώσα απεικόνιση του διαχρονικού Ελληνικού πολιτισμού και ιστορίας. Συνυπάρχουν ο αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός, η Πατερική παράδοση των πρώτων χριστιανικών χρόνων, απομεινάρια της Ενετοκρατίας, αλλά και στοιχεία του μουσουλμανικού παρελθόντος.
Ο Ναός του Απόλλωνος δίπλα στην κάρα του Αγίου Λαζάρου, ο οποίος μετά την Ανάστασή του από τον Ιησού μετέβη στην Κύπρο όπου δίδαξε και εκοιμήθη. Τα Αρχαιοελληνικά θέατρα δίπλα στις Ιερές Μονές που διασώζουν τμήματα του Τιμίου Ξύλου. Οι στίχοι του Σαββόπουλου "είτε με τις αρχαιότητες, είτε με Ορθοδοξία, των Ελλήνων οι Κοινότητες φτιάχνουν άλλο Γαλαξία", αντικατοπτρίζουν πλήρως την πραγματικότητα.
Η Κύπρος όμως δεν είναι μόνο πολιτισμός και ιστορία. Είναι και μία πολιτική πραγματικότητα, είναι το σημείο που δοκιμάζονται οι αντοχές του Ελληνισμού. Είναι το οδόφραγμα της Δερυνείας, είναι ο τόπος της θυσίας των συγχρόνων εθνομαρτύρων Τάσου Ισαάκ και Σολωμού Σολωμού. Στο ηρωικό Παραλίμνι αντικρίζεις τους λιτούς τάφους του Τάσου και του Σολωμού γεμάτους λουλούδια και Ελληνικές σημαίες, διότι οι Παραλιμνιώτες φημίζονται για τον πατριωτισμό τους. Λίγες εκατοντάδες μέτρα μακρύτερα, βρίσκεται η τουρκική σημαία την οποία προσπάθησε να κατεβάσει με το τσιγάρο στο στόμα ο Σολωμού. "Έλληνα μάγκα 'σερνικέ, τούτο το κόκκινο πανί σου έχει γίνει εμμονή" τραγουδάει ο Ρόκκος. Στο βάθος, η θάλασσα της κατεχόμενης Αμμοχώστου.
Πριν το Παραλίμνι βρίσκεται το μοναδικό σήμερα μεικτό χωριό στην Κύπρο, η Πύλα. Μέσα σε 20 μόλις μέτρα συναντάς όλες τις αντιθέσεις. Δίπλα στον Ορθόδοξο ναό και το εθνικόφρων σωματείο Πύλας "Η Μακεδονία", γεμάτο με Ελληνικές σημαίες και τον Ήλιο της Βεργίνας, βλέπεις το γραφείο του Τούρκου κοινοτάρχη της Πύλας, εκπροσώπου της Τουρκοκυπριακής κοινότητας του χωριού, με μία τεράστια ταμπέλα στα τουρκικά, και πίσω ακριβώς το τζαμί. Στο ερώτημά μου πως συνυπάρχουν μαζί μετά το 1974 Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι στην Πύλα, μου απήντησαν ότι βοήθησε σε αυτό η Ελληνική καταγωγή των μουσουλμάνων της Πύλας, καθότι είναι εξισλαμισθέντες Έλληνες, όπως οι περισσότεροι εκ των γηγενών "Τουρκοκυπρίων".
Γιατί χιλιάδες Ελληνοκύπριοι εξισλαμίσθηκαν; Για οικονομικούς λόγους, δεν είχαν να πληρώσουν στους Οθωμανούς την δεκάτη, ως όφειλαν όλοι οι χριστιανοί, και γίνονταν μουσουλμάνοι για να μην φορολογούνται. Όταν η Μεγάλη Βρετανία αγόρασε την Κύπρο από τους Τούρκους το 1878 χιλιάδες μουσουλμάνοι Ελληνικής καταγωγής ζήτησαν να βαπτισθούν ξανά χριστιανοί και να πάνε σε Ελληνικά σχολεία, αλλά τότε οι χριστιανοί Ελληνοκύπριοι το αρνήθηκαν γιατί τους θεωρούσαν προδότες επειδή "τούρκεψαν". Λάθη που τα πληρώνουμε σήμερα...
Στη Λεμεσό υπάρχει ο τάφος του Αρχηγού της Ε.Ο.Κ.Α., του Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα - Διγενή. Ένας λιτός τάφος, με ένα πολύ ωραίο άγαλμα. Δίπλα, το σπίτι που υπάρχει, είναι το κρησφύγετο του Γρίβα, εκεί κρυβόταν ο Αρχηγός όταν βρισκόταν στη Λεμεσό, μέσα σε μία κρύπτη. Ο Γρίβας απεβίωσε τον Ιανουάριο του 1974. Αν ζούσε, ίσως η ιστορία να είχε γραφεί διαφορετικά.
Καταπληκτική ήταν η μετάβαση στην οροσειρά Τρόοδος, η υψηλότερη κορυφή του ονομάζεται Όλυμπος. Μέσα σε ένα κατάσπαρτο δάσος από πεύκα και κέδρους, μέσα σε ομίχλη, διαβήκαμε τα μέρη στα οποία έδρασαν τα ένοπλα ανταρτικά σώματα της Ε.Ο.Κ.Α. Σήμερα, στα ίδια μέρη, στρατοπεδεύουν οι δυνάμεις καταδρομών της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛ.ΔΥ.Κ. Στο Τρόοδος υπάρχει η γνωστή Ι.Μ. Παναγίας του Κύκκου, με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του Αποστόλου Λουκά.
Συγκλονιστική όμως ήταν η επίσκεψη στην Ι.Μ. Μαχαιρά και στο κρησφύγετο του Γρηγόρη Αυξεντίου, υπαρχηγού της Ε.Ο.Κ.Α. Στην Ι.Μ. συναντάς επίσης σημαντικά προσωπικά αντικείμενα του Αυξεντίου, τα όπλα του, τα ρούχα του κ.λπ. Το μέρος είναι τρομερά δύσβατο με εκπληκτική θέα. Το κρησφύγετο του Αυξεντίου δεν περιγράφεται με λόγια. Ήταν σκεπασμένο με στεφάνια, γιατί δεκάδες σχολεία της Κύπρου έρχονται συνεχώς στην περιοχή για να τιμήσουν τον σταυραετό του Μαχαιρά. Το δε άγαλμα του Γρηγόρη Αυξεντίου είναι ο ορισμός της μνημειακής τέχνης. Σμιλευμένο από τον κορυφαίο Ελληνοκύπριο γλύπτη Νίκο Γκοτζαμάνη, δεσπόζει μέσα στην άγρια φύση της περιοχής και μεταφέρει σε όλους τους Έλληνες το νόημα της θυσίας του.
Το αποκορύφωμα του οδοιπορικού ήταν η απότιση φόρου τιμής στα Φυλακισμένα Μνήματα της Λευκωσίας. Στους τάφους του Αυξεντίου, του Παλληκαρίδη, του Μάτση, του Δράκου, του Καραολή, του Δημητρίου και των άλλων ηρώων της Ε.Ο.Κ.Α. Βλέποντας τις φυλακές των μελλοθανάτων, τις συνθήκες κρατήσεώς τους, αλλά κυρίως, θωρώντας την αγχόνη που τους σκότωνε, την καταπακτή που άνοιγε και τους περνούσε στην Αθανασία των Ηρώων του Έθνους των Ελλήνων. Αν δεν δεις τα Φυλακισμένα Μνήματα δεν μπορείς να κατανοήσεις τι σημαίνει να είσαι Έλλην, ποιο είναι το Χρέος μας στις γενιές που πέρασαν και σε αυτές που θάρθουν.
Βλέποντας τον τάφο του 19χρονου Ευαγόρα Παλληκαρίδη θυμήθηκα τα λόγια της μάνας του όταν ο Τούρκος αστυνομικός στις φυλακές όπου εκρατείτο ο Παλληκαρίδης, της ζήτησε πονηρά να συστήσει στον Ευαγόρα να πει τα ονόματα των συμμαχητών του και που κρυβόταν ο οπλισμός του τμήματος Ε.Ο.Κ.Α της Πάφου όπου ανήκε ο Ευαγόρας, ως τη μόνη δυνατότητα για να γλιτώσει την αγχόνη. Και η ηρωική εκείνη μάνα απήντησε: "Εγιώ ενν εγέννησα παιδίν να το λαλούν προδότην. Χαλάλιν της πατρίδος μου το γιαίμαν του παιδιού μου"!
Στη Λευκωσία προσκυνήσαμε και τον Τύμβο της Μακεδονίτισσας, τους τάφους των ηρωικά πεσόντων Ελλαδιτών αξιωματικών και οπλιτών της εισβολής του Αττίλα, διότι "μονάχα εκεί που υπάρχουν τάφοι υπάρχει και Ανάσταση" (Φρ.Νίτσε). Στη Λευκωσία υπάρχει επίσης το Μουσείο Αγώνος της Ε.Ο.Κ.Α. στο οποίο φυλάσσονται τα ιερά κειμήλια των αγωνιστών, αλλά θαυμάζεις επίσης και το καταπληκτικό μνημείο της Ελευθερίας στην πλατεία Ελευθερίας, όπου αναπαριστά τους αγώνες για Ελευθερία του Ελληνικού έθνους ανά τους αιώνες. Είναι ίσως το μόνο θετικό που άφησε πίσω του ο Μακάριος...
Απέναντί μας ο Πενταδάκτυλος, ντροπιασμένος από την τεράστια τουρκική σημαία που μολύνει τα άγια χώματά μας, προκαλώντας την εθνική μας συνείδηση, όση τουλάχιστον έχει απομείνει στους αξιοθρήνητους νεο-Έλληνες. "Ανασήκωσε την ράχη και απώθησέ τους, Πενταδάκτυλέ μου"...
Εκεί μάθαμε και το πως καθιερώθηκε ο όρος "πράσινη γραμμή". Η ονομασία προήλθε από έναν 'Αγγλο αξιωματικό μετά τις συγκρούσεις του 1964, ο οποίος σημείωσε στον χάρτη την διαχωριστική γραμμή που χώριζε την Ελληνική από την Τουρκοκρατούμενη Λευκωσία. Το στυλό που χρησιμοποίησε είχε πράσινο χρώμα, εξ’ ου και το πράσινη γραμμή στον χάρτη.
Μέσα σε αυτή την κατάνυξη, βλέπεις τα τουρκικά στρατιωτικά φυλάκια παρατεταγμένα στη νεκρή ζώνη να σημαδεύουν την ματωμένη γη μας. Μία ανάσα από την ελεύθερη Κύπρο, αποδεικνύουν ότι ο τουρκικός επεκτατισμός δεν είναι "εθνικιστική ιδεοληψία" ή απομεινάρι του παρελθόντος, αλλά είναι υπαρκτός, μπροστά στα μάτια μας, στην τυφλή και ενδοτική εξωτερική μας πολιτική, η οποία πορεύεται χωρίς "πατριωτικές κραυγές", όπως δήλωσε προσφάτως ο κ. Σημίτης...
Κατά την παραμονή μας στη Λευκωσία είχαμε την τιμή να μας συνοδεύσει σε όλες μας τις επισκέψεις η Ελληνίδα Δασκάλα Ελένη Φωκά, η οποία πάνω από 20 χρόνια δίδασκε Ελληνικά Γράμματα στα υπόδουλα Ελληνόπουλα στην κατεχόμενη Καρπασία. Σε ένα σύγχρονο κρυφό σχολειό, μία ηρωίδα Δασκάλα δίδασκε την Ελληνική αλφαβήτα κάτω από την μπότα του Αττίλα, μέσα σε καταστραμμένα σχολεία, υπό τις απειλές των Τούρκων οι οποίοι δεν σεβάσθηκαν για πολλοστή φορά τις διεθνείς συνθήκες, και συγκεκριμένα την τρίτη συνθήκη της Βιέννης του 1975, η οποία υποχρέωνε την Tουρκία να επιτρέψει την ελεύθερη εκπαίδευση των Ελλήνων της Καρπασίας...
Τον μεγαλύτερο πόνο όμως δεν το ένιωσα αντικρίζοντας τα τουρκικά φυλάκια, αλλά όταν είδα τις Βρετανικές βάσεις της Δεκέλειας. Δίπλα στους συλλημένους ναούς μας, στα καταστραμμένα νεκροταφεία μας, στους 1.619 Ελληνοκύπριους αγνοούμενους, στους 200.000 πρόσφυγες, στην πνιγμένη στο αίμα Κύπρο μας, οι 'Αγγλοι έπαιζαν γκολφ και έκαναν ιππασία! Αυτοί που έχουν την συνταγματική υποχρέωση να προστατεύουν την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Παραμονή του 2003, άφηνα την Κύπρο επιστρέφοντας στην Ελλάδα. Σε μία Ελλάδα που πεθαίνει ημέρα με την ημέρα μέσα στην παρακμή και την εθνική υποτέλεια. Έφερα στο μυαλό μου για λίγα δευτερόλεπτα τις Αθηναϊκές τριήρεις του Κίμωνος που διέσχιζαν το Αιγαίο για να απελευθερώσουν την Κύπρο από τον Περσικό ζυγό. Πριν από 2500 χρόνια η Κύπρος δεν ήταν μακριά, το 1974 όμως ήταν.
Τον Μέγα Αλέξανδρο που είχε την Κύπρο ως βάση ανεφοδιασμού. Τους Έλληνες Διοικητές του Βυζαντίου. Τους ιερείς και τους προκρίτους που σφάχτηκαν το 1821 για να μην εξεγερθούν παράλληλα με τον Μοριά. Τα εθελοντικά τάγματα των Κυπρίων που πολέμησαν στον Μακεδονικό Αγώνα, τους Βαλκανικούς, στους Παγκοσμίους πολέμους, πάντα στο πλευρό της Ελλάδος. Θυμήθηκα την τέφρα του Αυξεντίου, την λεβεντιά του Παλληκαρίδη, το τσιγάρο του Σολωμού. Το αίμα που κυλώντας ενώνει!