Επαναξιολόγηση των αξιών

  • Δημοσιεύτηκε: 03 Αύγουστος 2011

    «Πρέπει να είναι κανείς ηλίθιος για μην αισθανθεί ποιες δυνάμεις τείνουν να κυριαρχήσουν στον κόσμο. Τα μάτια που έγιναν για να βλέπουν, αναγνώρισαν ήδη τις δύο αρχαίες υλικές δυνάμεις: το Χρήμα και το Αίμα». Charles Maurras

    Η σημερινή τάση επαναφοράς της όποιας Δεξιάς στον ηθικο-κανονιστικό κώδικα των ριζών της, προέρχεται από την αντίδραση στην επικυριαρχία του καπιταλιστικού συστήματος και τις ρωγμές που εμφανίζει ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον σε σχέση με τον ανθρωπισμό του. Ρωγμές που δεν διαφαίνονταν κατά την διάρκεια της ιδεολογικής της σύγκρουσης με τα ανελεύθερα κομμουνιστικά καθεστώτα ή υποβαθμιζόταν στην συνείδηση των ανθρώπων του πνεύματος με την λογική του ελάσσονος κακού.

    Η πρόσφατη όμως παγκόσμια επικράτηση του καπιταλιστικού οικονομισμού (μετά το 1990) και η επιθετική δυναμική της πλανητικής του μονοκρατορίας, ανέδειξε, επιτάχυνε και κατέδειξε το μέγεθος των αρνητικών συνεπειών του. Η επάνοδος στην βαθύρριζη Δεξιά τροφοδοτείται «από αυτούς που αντιστέκονται στον μονοθεϊσμό της αγοράς, την πολιτιστική ισοπέδωση και τον ασφυκτικό έλεγχο των εθνών-κρατών από τους διεθνείς οργανισμούς και τον αμερικανισμό» (Mario Vargas Llosa).

    Κατά έναν ειρωνικό τρόπο η Δεξιά βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με τον εαυτό της. Ή μάλλον με τους μεταλλαγμένους επιγόνους της. Γιατί η ιστορική Δεξιά προσδιορισμένη πολιτικά από την Γαλλική Επανάσταση ως η αντιδραστική αντιεμπορική αξιοκρατία, επανήλθε συμβιβασμένη στο προσκήνιο σαν άρχουσα τάξη υπό την μεταλλαγμένη μορφή της Αστικής Δεξιάς, επαναπροσδιορισμένη μέσα από τις οικονομικές θεωρίες του φιλελευθερισμού και του συντηρητισμού, σε αντίθεση με την Αριστερά που αυτοπροσδιορίσθηκε μέσα από το οικονομικό οικοδόμημα του μαρξισμού.

    Η δραματική συρρίκνωση της ιδεολογικής εμβέλειας της Αριστεράς σε παγκόσμια κλίμακα, μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού της Σοβιετικής Ένωσης και των δορυφόρων της (1990), επαναφέρει σήμερα στο προσκήνιο την ιστορική βαθύρριζη Δεξιά (αντικαπιταλιστική στην βάση της) αντιμέτωπη με τις αστικές και υπερεθνικές ιδεολογικές στρεβλώσεις της, οι οποίες τείνουν να κυριαρχήσουν στον πλανήτη κάτω από το πέπλο της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης. Οι στρεβλώσεις αυτές είναι πλέον ορατές στους ιδεολόγους τόσο της συντηρητικής, όσο και της φιλελεύθερης πτέρυγας της αστικής Δεξιάς.

    Σήμερα αποτελεί κοινή συνείδηση στους ιδεολόγους του συντηρητισμού ότι το Κράτος, θεμέλιο και θεσμική πλατφόρμα του Έθνους, είναι αναγκαίο να διέπεται όχι μόνο από ορθολογισμό, αλλά και από συναίσθημα και πνευματικότητα, διότι είναι υπεύθυνο για την διαμόρφωση των οριζόντων του αύριο. Και οι ορίζοντες του αύριο απαιτούν όραμα, φαντασία και υπερβατικότητα. Γιατί το Κράτος, δομημένο σε ένα πλέγμα ηθικών αξιών, οφείλει να εμπνέει την «αίσθηση του προορισμού», πέραν και έξω από την όποια εργαλειακή πολιτική διαχείρισης της οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας («ηθικό κράτος», Giovanni Gentile). Οφείλει να παρέχει στους πολίτες του έννοια και λόγους υπάρξεως, όχι μόνο μέσα υπάρξεως. Και οι πράξεις του, για να θεμελιώνουν την έννοια της υπάρξεώς του, οφείλουν να έχουν μεταφυσικό υπόβαθρο, αλλά και κίνητρα πολύ ευγενέστερα των οικονομικών (Παιδεία-Πολιτισμός). Διότι το ζητούμενο μίας ανώτερης ανθρώπινης ηθικής τότε μόνο μπορεί να αναδυθεί και να καταστεί πλαίσιο αναφοράς στην καθημερινότητα της ζωής μας, όταν διαπεράσει τα επιχρίσματα και τις διαστρωματώσεις της ψυχρής λογικής (με τον πεπερασμένο ορίζοντά της των ατομικών συμφερόντων) και ενσταλαχθεί στα ενδότερα του ανθρώπινου ψυχισμού μέσα από την διαπλαστική δύναμη των μορφωτικών και πολιτιστικών αξιών που οδηγούν στην σφυρηλάτηση του χαρακτήρα του ανθρώπου και την αναγωγή της αξιοπρέπειάς του σε υπέρτατο αγαθό («ο συντηρητισμός ως στάση ζωής», Raymond Aron).


    Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 27 (Μάιος-Ιούνιος 2011) του περιοδικού Patria.