Καυκασιανοί Αγώνες: το σκορ

  • Δημοσιεύτηκε: 18 Αύγουστος 2008

    Μία εβδομάδα μετά την αποτυχημένη απόπειρα της Γεωργίας να κατακτήσει την αποσχισθείσα επαρχία της Νότιας Οσσετίας, η κρίση έχει τελειώσει. Το μόνο σημαντικό ζήτημα που δεν έχει ακόμα λυθεί αφορά τα κίνητρα του Μιχαήλ Σαακασβίλι. Η διαταγή επίθεσης που έδωσε την νύχτα της 7ης προς 8ης Αυγούστου ήταν μία άκρως ριψοκίνδυνη κίνηση. Αλλά ήταν ένα υπολογισμένο ή ένα απερίσκεπτο στοίχημα;

    Ότι ο Σαακασβίλι έδρασε με την σιωπηρή συναίνεση (αν όχι την ενεργή ενθάρρυνση) των ΗΠΑ είναι λογικό να το υποθέσουμε, λαμβάνοντας υπόψη την παρουσία άνω των 100 στρατιωτικών συμβούλων των ΗΠΑ στην Γεωργία. Ενεργά αναμεμειγμένοι σε όλα τα επίπεδα του σχεδιασμού, της εκπαίδευσης και του εξοπλισμού του Γεωργιανού στρατού, δεν μπορούσαν να μην ήξεραν τι ερχόταν. Αν η κυβέρνηση Μπους ήθελε να σταματήσει τον Σαακασβίλι, μπορούσε να το είχε κάνει.

    Δεν το έκανε ωστόσο, επειδή οι στρατηγικοί αναλυτές εξωτερικής πολιτικής στην Ουάσιγκτον, οι οποίοι είναι και ρωσοφοβικοί, υπέθεσαν ότι είχαν να αντιμετωπίσουν μία κατάσταση νίκης-νίκης (win-win):

    • αν τα Γεωργιανά στρατεύματα κατελάμβαναν την Νότια Οσσετία με μία επιχείρηση μπλίτζγκριγκ, όπως η επιχείρηση «Καταιγίδα» με την οποία η Κροατία εκδίωξε 250.000 Σέρβους της Κράινας τον Αύγουστο του 1995, ενώ οι Ρώσοι παρέμεναν διστακτικοί ή αναποτελεσματικοί, η Μόσχα θα είχε υποστεί μία σημαντική στρατηγική και κυρίως ψυχολογική ήττα μετά από 4 έτη επίμονης στρατηγικής ανάκαμψης μετά την «Πορτοκαλί Επανάσταση» στην Ουκρανία το 2004.
    • από την άλλη αν η Ρωσία επενέβαινε η μηχανή των ΜΜΕ θα αντιδρούσε δεόντως με μία εκστρατεία δαιμονοποίησης που δεν θα είχε προηγούμενο από τουλάχιστον τον Αύγουστο του 1968 (Πράγα), αν όχι τον Αύγουστο του 1961 (τείχος του Βερολίνου). Οι ΗΠΑ θα εμπόδιζαν την είσοδο της Ρωσίας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, θα προσπαθούσαν να αναστείλουν την συμμετοχή της στην ομάδα των G8, και θα δικαιολογούσαν αναδρομικά την ανάπτυξη αμυντικών πυραυλικών συστημάτων στην Πολωνία και την Τσεχία. Οι «παλαιοί» Ευρωπαίοι, κυρίως οι Γερμανοί, θα υποχρεώνονταν να εγκαταλείψουν την προσέγγιση με την Μόσχα. Τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, μία ματωμένη, αγανακτισμένη Γεωργία θα γινόταν για πολλά χρόνια αντιρωσική, ανεξάρτητα από την προσωπική τύχη του Σαακασβίλι, εξασφαλίζοντας έτσι την «δυτική» (δηλ. την αμερικανική) παρουσία στην περιοχή.

    Στην πράξη το σχέδιο δεν δούλεψε:

    • ο Γεωργιανός στρατός απέδωσε τόσο άσχημα στο πεδίο της μάχης που ένα στρατιωτικό τετελεσμένο γεγονός την ημέρα ένα ήταν αδύνατο. Δεν μπόρεσε καν να εξασφαλίσει την πρωτεύουσα της Οσσετίας, το Τσχινβάλι, το οποίο ήταν ουσιαστικώς ανυπεράσπιστο σε απόσταση λίγων μιλίων από τα σύνορα της Γεωργίας.
    • ο Γεωργιανός στρατός πραγματοποίησε ακρότητες που καθιστούν την ιστορία «αθώο θύμα επίθεσης» κάπως δύσκολη να κατασκευαστεί ακόμα και για το CNN και την Washington Post.
    • η ρωσική απάντηση ήρθε γρήγορα, δείχνοντας ότι το νέο δίδυμο Μεντβέντεφ-Πούτιν δρα σαν ένα όταν θέτει πολιτικούς στόχους και λειτουργεί απρόσκοπτα για να τους επιτύχει.
    • η στρατιωτική απάντηση εκτελέστηκε ικανοποιητικώς και επέτυχε όλους τους στόχους εντός 48 ωρών, σε έντονη αντίθεση με το παρατεταμένο και αιματοβαμμένο αδιέξοδο στην Τσετσενία πριν μία δεκαετία, και πολύ περισσότερο σε σχέση με τον βάλτο του Αφγανιστάν την δεκαετία του 1980.
    • η Μόσχα δεν έφθασε μέχρι του σημείου να καταλάβει όλη την Γεωργία και να επιτύχει μία αλλαγή καθεστώτος στην Τυφλίδα, αλλά επέδειξε την δυνατότητά της να το κάνει, δημιουργώντας έτσι χώρο για διπλωματικούς πρωτοβουλίες τρίτων χωρών που βασίζονται στην θέση ακατανίκητης ισχύος της Ρωσίας.
    • οι Ευρωπαίοι έκαναν ότι μπορούσαν για να διατηρήσουν ανοιχτό τον δρόμο του διαλόγου με την Μόσχα, μεσολαβώντας για μία εκεχειρία που συνέφερε την Μόσχα (Σαρκοζύ) και συνεχίζοντας το πρόγραμμα των προγραμματισμένων επαφών κορυφής (Μέρκελ).
    • η επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς είναι οριστικώς παρελθόν: καμία σημαντική ευρωπαϊκή χώρα-μέλος της συμμαχίας, με την πιθανή εξαίρεση της πάντα πρόθυμης Βρετανίας, δεν αποδέχεται το επιχείρημα του Μπους ότι ζωτικά δυτικά συμφέροντα διακυβεύονται από το ποια σημαία κυματίζει στο Τσχινβάλι.
    • το Κόσοβο τελικώς δημιούργησε ένα προηγούμενο, το οποίο η Μόσχα εκμεταλλεύεται προς το συμφέρον της, ενώ κάνει την Ουάσιγκτον να δείχνει υποκρίτρια όταν επικαλείται το «διεθνές δίκαιο» και τον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.
    • εκτεταμένες οριακώς στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, οι ΗΠΑ απάντησαν με αοριστίες της κας Ράις στην Τυφλίδα που γρήγορα θα ξεχαστούν, αποδεχόμενες έτσι εμμέσως την αδυναμία της Ουάσιγκτον να επέμβει στην περιφέρεια της Ρωσίας.

    Πίσω στον Σαακασβίλι. Αν δρούσε με την ελπίδα μία αποφασιστικής πολιτικής ή ακόμα και στρατιωτικής αμερικανικής απάντησης στην προβλεπόμενη αντίδραση της Ρωσίας, είναι αφελής. Αν με την θέλησή του απεδέχθη τον ρόλο της «παράπλευρης απώλειας» στο σενάριο της δυσφήμισης της Ρωσίας, είναι ανόητος. Και αν νόμιζε ότι μπορούσε να κάνει ότι ο Τούτζμαν με ασυλία, είναι παρανοϊκός.

    Τα γεγονότα στον Καύκασο δείχνουν ξεκάθαρα στις μικρές και αδύναμες χώρες πως είναι αυτοκαταστροφικό να εμπιστεύονται έναν μακρινό σύμβουλο, όπως η Ουάσιγκτον, του οποίου οι προφορικές δεσμεύσεις υπερβαίνουν τους διαθέσιμους πόρους. Το αποτέλεσμα είναι ένα ευτύχημα για όσους από εμάς πιστεύουμε ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να «εμπλέκονται» σε κάθε γωνιά του κόσμου, και υποστηρίζουμε μία λογική, αμοιβαία σχέση με την Μόσχα, βασισμένη στην αποδοχή των νόμιμων συμφερόντων της στην εγγύς περιφέρειά της.